(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.334. అధ్యాయః 334
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
జనకేన శుకంప్రతి మోక్షసాధనీభూతాశ్రమధర్మకథనపూర్వకం శుకప్రశంసనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-334-0x(6544)(78967)
తతః స రాజా జనకో మంత్రిభిః సహ భారత।
పురోహితం పురస్కృత్య సర్వాణ్యంతః పురాణి చ॥ 12-334-1(78968)
ఆసనం చ పురస్కృత్య రత్నాని వివిధాని చ।
శిరసా చార్ధ్యమాదాయ గురుపుత్రం సమభ్యగాత్॥ 12-334-2(78969)
స తదాసనమాదాయ బహురత్నవిభూషితం।
స్పర్ధ్యాస్తరణసంస్తీర్ణం సర్వతోభద్రమృద్ధిమత్॥ 12-334-3(78970)
పురోధసా సంగృహీతం హస్తేనాలభ్య పార్థివః।
ప్రదదౌ గురుపుత్రాయ శుకాయ పరమార్చితం॥ 12-334-4(78971)
తత్రోపవిష్టం తం కార్ష్ణి శాస్త్రతః ప్రతిపూజ్య చ।
పాద్యం నివేద్య ప్రథమమర్ధ్యం గాం చ న్యవేదయత్॥ 12-334-5(78972)
స చ తాం మంత్రవత్పూజాం ప్రత్యగృహ్ణాద్యథావిధి।
ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజాం జనకాద్ద్విజసత్తమః॥ 12-334-6(78973)
గాం చైవ సమనుజ్ఞాయ రాజానమనుమాన్య చ।
పర్యపృచ్ఛన్మహాతేజా రాజ్ఞః కుశలమవ్యయం॥ 12-334-7(78974)
అనామయం చ రాజేంద్ర శుకః సానుచరస్య హ।
అనుజ్ఞాతః స తేనాథ నిషసాద సహానుగః॥ 12-334-8(78975)
కుశలం చావ్యయం చైవ పృష్ట్వా వైయాసకిం నృపః।
కిమాగమనమిత్యేవం పర్యపృచ్ఛత పార్థివః॥ 12-334-9(78976)
శుక ఉవాచ। 12-334-10x(6545)
పిత్రాఽహముక్తో భద్రం తే మోక్షధర్మార్థకోవిదః।
విదేహరాజో యాజ్యో మే జనకో నామ విశ్రుతః॥ 12-334-10(78977)
తత్ర గచ్ఛస్వ వై తూర్ణం యది తే హృది సంశయః।
ప్రవృత్తౌ వా నివృత్తౌ వా స తే చ్ఛేత్స్యతి సంశయం॥ 12-334-11(78978)
సోహం పితుర్నియోగాత్త్వాముపప్రష్టుమిహాగతః।
తన్మే ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠ యథావద్వక్తుమర్హసి॥ 12-334-12(78979)
కిం కార్యం బ్రాహ్మణేనేహ మోక్షార్థశ్చ కిమాత్మకః।
కథం చ మోక్షః ప్రాప్తవ్యో జ్ఞానేన తపసాఽథవా॥ 12-334-13(78980)
జనక ఉవాచ। 12-334-14x(6546)
యత్కార్యం బ్రాహ్మణేనేహ జన్మప్రభృతి తచ్ఛృణు।
కృతోపనయనస్తాత భవేద్వేదపరాయణః॥ 12-334-14(78981)
తపసా గురువృత్త్యా చ బ్రహ్మచర్యేణ చాభిభో।
దేవతానామృషీణాం చాప్యనృణో హ్యనసూయకః॥ 12-334-15(78982)
వేదానధీత్య నియతో దక్షిణామపవర్జ్య చ।
అభ్యనుజ్ఞామథ ప్రాప్య సమావర్తేత వై ద్విజః॥ 12-334-16(78983)
సమావృత్తశ్చ గార్హస్థ్యే స్వదారనిరతో వసేత్।
అనసూయుర్యథాన్యాయమాహితాగ్నిరనావృతః॥ 12-334-17(78984)
ఉత్పాద్య పుత్రం పౌత్రం తు వన్యాశ్రమపదే వసేత్।
తానేవాగ్నీన్యథాశాస్త్రమర్చయన్నతిథిప్రియః॥ 12-334-18(78985)
స వనేఽగ్నీన్యథాన్యాయమాత్మన్యారోప్య ధర్మవిత్।
నిర్ద్వంద్వో బీతరాగాత్మా బ్రహ్మాశ్రమపదే వసేత్॥ 12-334-19(78986)
శుక ఉవాచ। 12-334-20x(6547)
ఉత్పన్నే జ్ఞానవిజ్ఞానే ప్రత్యక్షే హృది శాశ్వతే।
కిమవశ్యం నివస్తవ్యమాశ్రమేషు వనేషు వా॥ 12-334-20(78987)
ఏతద్భవంతం పృచ్ఛామి తద్భవాన్వక్తుమర్హతి।
యథా వేదార్థతత్త్వేన బ్రూహి మే త్వం జనాధిప॥ 12-334-21(78988)
జనక ఉవాచ। 12-334-22x(6548)
న వినా జ్ఞానవిజ్ఞానే మోక్షస్యాధిగమో భవేత్।
న వినా గురుసంబంధం జ్ఞానస్యాధిగమః స్మృతః॥ 12-334-22(78989)
గురుః ప్లావయితా తస్య జ్ఞానం ప్లవ ఇహోచ్యతే।
విజ్ఞాయ కృతకృత్యస్తు తీర్ణస్తదుభయం త్యజేత్॥ 12-334-23(78990)
అనుచ్ఛేదాయ లోకానామనుచ్ఛేదాయ కర్మణాం।
పూర్వైరాచరితో ధర్మశ్చాతురాశ్రంయసంశ్రితః॥ 12-334-24(78991)
అనేన క్రమయోగేన బహుజాతిషు కర్మణాం।
కృత్వా శుభాశుభం కర్మ మోక్షో నామేహ లభ్యతే॥ 12-334-25(78992)
భావితైః కరణైశ్చాయం బహుసంసారయోనిషు।
ఆసాదయతి శుద్ధాత్మా మోక్షం వై ప్రథమాశ్రమే॥ 12-334-26(78993)
తమాసాద్య తు ముక్తస్య దృష్టార్థస్య విపశ్చితః।
త్రిష్వాశ్రమేషు కోఽన్వర్థో భవేత్పరమభీప్సతః॥ 12-334-27(78994)
రాజసాంస్తామసాంశ్చైవ నిత్యం దోషాన్వివర్జయేత్।
సాత్వికం మార్గమాస్థాయ పశ్యేదాత్మానమాత్మనా॥ 12-334-28(78995)
సర్వభూతేషు చాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని।
సంపశ్యన్నోపలిప్యేత జలే వారిచరో యథా॥ 12-334-29(78996)
పక్షివత్ప్రాయణాదూర్ధ్వమముత్రానంత్యమశ్నుతే।
విహాయ దేహాన్నిర్ముక్తో నిర్ద్వంద్వః ప్రశమం గతః॥ 12-334-30(78997)
అత్ర గాథాః పురా గీతాః శృణు రాజ్ఞా యయాతినా।
ధార్యంతో యా ద్విజైస్తాత మోక్షశాస్త్రవిశారదైః॥ 12-334-31(78998)
జ్యోతిరాత్మని నాన్యత్ర సర్వజంతుషు తత్సమం।
స్వయం చ శక్యతే ద్రష్టుం సుసమాహితచేతసా॥ 12-334-32(78999)
న బిభేతి పరో యస్మాన్న బిభేతి పరాచ్చ యః।
యశ్చ నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సంపద్యతే తు సః॥ 12-334-33(79000)
యదా భావం న కురుతే సర్వభూతేషు పాపకం।
కర్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 12-334-34(79001)
సంయోజ్య మనసాఽఽత్మానమీర్ష్యాముత్సృజ్య మోహనీం।
త్యక్త్వా కామం చ మోహం చ తతో బ్రహ్మత్వమశ్నుతే॥ 12-334-35(79002)
యదా శ్రావ్యే చ దృశ్యే చ సర్వభూతేషు చాప్యయం।
సమో భవతి నిర్ద్వంద్వో బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 12-334-36(79003)
యదా స్తుతిం చ నిందాం చ సమత్వేనైవ పశ్యతి।
కాంచనం చాయసం చైవ సుఖం దుఃఖం తథైవ చ॥ 12-334-37(79004)
శీతముష్ణం తథైవార్థమనర్థం ప్రియమప్రియం।
జీవితం మరణం చైవ బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా॥ 12-334-38(79005)
ప్రసార్యేహ యథాంగాని కూర్మః సంహరతే పునః।
తథేంద్రియాణి మనసా సంయంతవ్యాని భిక్షుణా॥ 12-334-39(79006)
తమః పరిగతం వేశ్మ యథా దీపేన దృశ్యతే।
తథా బుద్ధిప్రదీపేన శక్య ఆత్మా నిరీక్షితుం॥ 12-334-40(79007)
ఏతత్సర్వం చ పశ్యామి త్వయి బుద్ధిమతాం వర।
యచ్చాన్యదపి నోక్తం మే తత్త్వతో వేద తద్భవాన్॥ 12-334-41(79008)
బ్రహ్మర్షే విదితశ్చాసి విషయాంతముపాగతః।
గురోస్తవ ప్రసాదేన తవ చైవోపశిక్షయా॥ 12-334-42(79009)
తస్యైవ చ ప్రసాదేన ప్రాదుర్భూతం మహాత్మనః।
జ్ఞానం దివ్యం మమాపీదం తేనాసి విదితో మమ॥ 12-334-43(79010)
అధికం తవ విజ్ఞానమధికా చ గతిస్తవ।
అధికం తవ చైశ్వర్యం తచ్చ త్వం నావబుధ్యసే॥ 12-334-44(79011)
బాల్యాద్వా సంశయాద్వాపి భయాద్వాఽప్యవిమోక్షణాత్।
ఉత్పన్నే చాపి విజ్ఞానే నాధిగచ్ఛతి తాం గతిం॥ 12-334-45(79012)
వ్యవసాయేన శుద్ధేన మద్విధైశ్ఛిన్నసంశయః।
విముచ్య హృదయగ్రంథీనాసాదయతి తాం గతిం॥ 12-334-46(79013)
భవాంశ్చోత్పన్నవిజ్ఞానః స్థిరబుద్ధిరలోలుపః।
వ్యవసాయాదృతే బ్రహ్మన్నాసాదయతి తత్పరం॥ 12-334-47(79014)
నాస్తి తే సుఖదుఃఖేషు విశేషో నాస్తి లోలుపః।
నౌత్సుక్యం నృత్యగీతేషు న రాగ ఉపజాయతే॥ 12-334-48(79015)
న బంధుష్వనుబంధస్తే న భయేష్వస్తి తే భయం।
పశ్యామి త్వాం మహాభాగ తుల్యలోష్టాశ్మకాంచనం॥ 12-334-49(79016)
అహం త్వామనుపశ్యామి యే చాప్యంతే మనీషిణః।
ఆస్థితం పరమం మార్గమక్షయం తమనామయం॥ 12-334-50(79017)
యత్ఫలం బ్రాహ్మణస్యేహ మోక్షార్థశ్చ యదాత్మకః।
తస్మిన్వై వర్తసే విప్ర కిమన్యత్పరిపృచ్ఛసి॥ ॥ 12-334-51(79018)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి చతుస్త్రింశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 334॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-334-7 రాజ్యే కుశలమవ్యయమితి ధ. పాఠః॥ 12-334-12 మోక్షః కర్తవ్య ఇతి ట. డ.థ. పాఠః॥ 12-334-23 ఆచార్యః ప్రాపితా తస్యేతి ధ. పాఠః॥ 12-334-32 నాన్యత్ర రతం తత్రైవ చైవ తత్ ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-334-41 చచ్చాన్యదపి వేత్తవ్యమితి ఝ. పాఠః॥ 12-334-44 అధికం భవతి జ్ఞానమితి డ. థ. పాఠః॥ 12-334-46 తద్విధశ్ఛిన్నసంశయ ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-334-48 నాస్తి లోలుప ఇతి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.